ѫтроба

Vieux slaveModifier

ÉtymologieModifier

Apparenté à jątro (« foie » → voir játra en tchèque) et ѫтрь ǫtrь, au grec ancien ἔντερον, énteron, au latin internus, fait comme le français entrailles, sur le radical indo-européen commun *entro[1] (ici nasalisé, comme en français au demeurant), mais avec le suffixe -ба, -ba ; comparez avec la réfection, en tchèque, de vnitřnosti.

Nom commun Modifier

ѫтроба (ǫtroba) féminin

  1. (Anatomie) Entrailles.
    • И облѣче сѩ вь клѩтвѫ ѣко вь риꙁѫ : и вьніде ѣко вода вь ѫтробѫ его и ѣко олѣі вь кості его — (Psalterium Sinaiticum, psaume CVIII, 18)
      καὶ ἐνεδύσατο κατάραν ὡς ἱμάτιον, καὶ εἰσῆλθεν ὡς ὕδωρ εἰς τὰ ἔγκατα αὐτοῦ καὶ ὡσεὶ ἔλαιον ἐν τοῖς ὀστέοις αὐτοῦ
    • и сокръвенꙑхъ твоіхъ исплъні сѩ ѫтроба іхъ — (Psalterium Sinaiticum, psaume XVI, 14)
      καὶ τῶν κεκρυμμένων σου ἐπλήσθη ἡ γαστὴρ αὐτῶν
  2. Cœur, esprit, pensées secrètes, intimes.
    • Искѹсі мѩ гі і сътѩжі мѩ ჻ раждьꙁі ѫтробѫ и сръдъце мое : ‣ — (Psalterium Sinaiticum, psaume XXV, 2)
      δοκίμασόν με, κύριε, καὶ πείρασόν με, πύρωσον τοὺς νεφρούς μου καὶ τὴν καρδίαν μου.
    • Ѣко раꙁгорѣ сѩ сръдьце мое ѫтроба моѣ іꙁмѣтъ сѩ
      Ꙇ аꙁъ ѹнічьженꙑ не раꙁѹмѣхъ ¨ ѣко скотъ бꙑхъ ѹ тебе ¨ — (Psalterium Sinaiticum, psaume LXXII, 21, 22)
      ὅτι ἐξεκαύθη ἡ καρδία μου, καὶ οἱ νεφροί μου ἠλλοιώθησαν,
      καὶ ἐγὼ ἐξουδενωμένος καὶ οὐκ ἔγνων, κτηνώδης ἐγενόμην παρὰ σοί.
    • Срдце чісто съꙁіжді въ мнѣ бже : ꙇ дхъ правъ обнові въ ѫтробѣ моеі ჻ ‣ — (Psalterium Sinaiticum, psaume L, 12)
      καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου.
  3. Giron maternel.
    • Къ тебѣ прівръженъ есмъ иꙁ ложеꙁнъ ჻ отъ [р]ѫтробꙑ матері мо(е)ѩ бъ моі есі тꙑ : ‣ — (Psalterium Sinaiticum, psaume XXI, 11)
      ἐπὶ σὲ ἐπερρίφην ἐκ μήτρας, ἐκ κοιλίας μητρός μου θεός μου εἶ σύ

Dérivés dans d’autres languesModifier

RéférencesModifier